5 - علم خدا به جزئيّات ومسائلي كه از نسبت دادن اين گونه علم به خدا پيش مىآيد . 6 - ماهيّت ارادهء خدا واينكه آيا اراده صفتي متمايز از علم أو است يا چنين نيست . 7 - ماهيّت قدرت خدا ومسئلهء وابستهء به آنكه خدا فاعل مختار است يا چنين نيست . 8 - مسأله أزلي بودن عالم يا آغاز داشتن آن ، وبحث در اينكه آيا عالم قديم مىتواند از فاعل مختار نتيجة شود يا نه . 9 - ماهيّت كلام خدا ومسئلهء قديم بودن يا مخلوق بودن قرآن . 10 - افعال اختياري بندگان واينكه انجام گرفتن آنها به قدرت خداى تعالى است . 11 - صدور عالم از خدا وبحث در مسئلهء امكان صدور معلولهاى مختلف از علّت واحد 4 . عموما ، در مورد هريك از اين مسائل ، جامى نخست مذاهب متقابل متكلّمان وفيلسوفان وسپس مذهب متصوّفه را بيان مىكند . ولى مذهب صوفي را تنها به صورت مذهب معقولى در مقابل مذاهب كلامي يا فلسفي نمايش نمىدهد ، بلكه آشكارا آن را به صورت مذهب برترى معرّفى مىكند ، خواه بدان باشد كه وى نظرهاى متقابل كلامي وفلسفي را در مورد مسئلهء واحد با هم سازش مىدهد ، وخواه بدان كه وى از مسائلي كه لزوما از مذاهب مورد قبول متكلّمان يا فيلسوفان نتيجة مىشود اجتناب مىورزد . مثلا ، اين نظر متصوّفان كه صفات خدا در خارج عين ذات أو است ولى در ذهن زائد بر آن است ، نمايندهء مذهبي ميان دو مذهب متكلّمان وفيلسوفان است كه آنان صفات خدا را زائد بر ذات أو مىدانند واينان صفات را عين ذات مىدانند . ونيز اين نظر صوفي كه جهان ، با وجود فاعل مختار بودن خدا ، أزلي است ، ميان مذاهب فيلسوفان ومتكلّمان سازشى برقرار مىكند كه آنان مىگويند بدان جهت كه خدا